Yanlış Gübrelemenin Zararları

Yoğun yapılan kimyasal gübreleme sonucunda toprakta organik madde miktarı,topraktaki humus oranı azalacak ve biyolojik aktivite azalıp verilen gübreler toprakta tutunamadığı için yıkanıp gidecektir. Bitki besin elementelerinin bitkilerin alabileceği şekle dönüşmeleri duracak ve böylece toprağın fiziksel ve kimyasal özellikleri bozulacaktır. Neticede toprağın üst kısımları kumlaşırken, alt kısımları taşlaşacaktır. Bu durum topraklarımızda:

 

   1- Tuz konsantrasyonunun yükselmesine,

   2- Mikroorganizma faaliyetlerinin azalmasına,

   3- Yeraltı suyunun kirlenmesine,

   4- Kimyasal olarak verilen gübrelerin topraktan çabucak yıkanmasına,

   5- Verim ve elde edilen ürünün kalitesinin düşmesine,

   6- Erozyonla toprak kaybına, neden olacaktır..

 

Bu zararları ortadan kaldırabilmek için, topraklarımızın organik madde ihtiyacını karşılamak üzere organik gübreleme yapmamız gerekmektedir.

Kimyasal Gübrelerin Yol Açtığı Çevre Kirliliği

Çevre kirliliğine ve doğal dengenin bozulmasına neden olan en büyük etkenlerden biri yoğun olarak kimyasal maddelerin kullanıldığı tarımsal faaliyetlerdir.Üstelik kimyasalların kullanıldığı tarım yöntemi yalnızca çevre kirliliği ve doğal dengenin bozulmasına neden olmamakta aynı zamanda besin zinciriyle tüm canlılara ulaşarak yaşamlarını tehdit etmektedir. Bu tehditin sürekliliği ve hızla ilerleyişi her geçen gün doğadaki geriye dönüşü biraz daha zorlaştırmaktadır.

Kimyasal Gübrelerin Yol Açtığı Su Kirliliği

İnorganik kimyasal gübre kullanımı kolaylıkla taşınabilirliği ve sağladıkları yiyecek ilavesiyle dünyadaki her üç kişiden birini besleyerek üretime yardımcı olsalar da bazı olumsuz etkilere de sahiptir. Azot ve fosfor bileşikleri içeren inorganik gübrelerin bitkiler tarafından alınmayan kısmı, yağmur ve sulama suları ile topraktan yıkanarak su ortamına taşınmaktadır. Azot ve fosfor biyokimyasal reaksiyonlar sonucu nitrat ve fosfata dönüşür. Bunlar:

 

   1- Toprağın su tutma gücünü düşürür.

   2- Yağmur suyunun toprak boyunca sızmasıyla kimyasal gübrelerdeki nitrat toprak suyuna karışır.

   3- Kuyulardan alınıp içme suyu olarak kullanılan sulardaki nitratkonsantrasyonu 45mg/L nin üzerine çıktığında bebeklerde methemoglobinemia (mavihastalık) yaparak zehirli hale gelir.

   4- Su yüzeyinin yakınında kültürel ötröfikasyona yol açar. Oksijen tüketimi ve balık ölümleri meydana gelir.

 

Kimyasal Gübrelerin Yol Açtığı Toprak Kirliliği ve Diğer Etkiler

Kimyasal gübrelerin toprak üzerinde olumsuz etkileri hemen farkedilmemektedir. Kirleticilerin toprakta ortaya çıkarmış olduğu, kimileri uzun sure zarfında kendini gosteren zararlar şu sekilde sayılabilir:

Kimyasal olarak bileşimi nötral tuzlar olan gübrelerin toprağa her yıl değişen ve artan oranlarda uygulanması toprak tuzluluğunu artırmakta ve böylece ürün verimi ve kalitesi olumsuz etkilenebilmektedir Ayrıca gübrelerin ayrı veya birbirleriyle kombine kullanımları sonucu tuzluluk değerinin artabileceği göz önüne alınarak analiz sonuçlarına göre gübre programları belirlenmelidir.

Topraklarda ağır metal birikimi tehlikesi bulunmaktadır.

Yüksek düzeyde azotlu gübrelerin kullanıldığı topraklardaki bitkilerde nitrozamin gibi kanserojen maddeler oluşabilmektedir. (SÖNMEZ, vd, 2008).

Artan azotlu gübre kullanımı havayı olumsuz etkileyen amonyak ve azot oksit gazlarının çıkışlarına neden olabilmektedir. Artan miktarlarda atmosfere geçen diazot monoksit gazı ozon tabakasının parçalanmasını teşvik etmektedir.

Ayrıca stratosfere ulaşan N2O ve NO gazları ise stratosferde yer alan ozonun parçalanmasına neden olmaktadır ve bu da azotlu gübrelerin aşırı kullanımından kaynaklanmaktadır.

Kimyasal gübreler fazla miktarda kullanıldıkları zaman mikroorganizmalardan solucanlar ve çeşitli toprak kurtçuklarına tahrip edici ve öldürücü etki yapmaktadır. Bu organizmalar ile direk temas eden gübre tozları öldürücü etkiye sahiptir. Topraklara aşırı azotlu gübreler verilmesi Rhizobium sp. gibi simbiyotik azot fikse eden mikro organizmaların aktivitelerini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu durumda havanın serbest azotundan faydalanma yolu tıkanmaktadır. Buna ilave olarak verilen fazla azotlu gübreler nitrifikasyon bakterilerini faaliyetlerini sınırlandırmaktadır. Böylece masrafsız olan ikinci azot kaynağı da zarar görmektedir

 

   - Ürün potansiyelinde düşüklük

   - Bitkisel üretiminde kalite bozukluğu

   - Toprak verimliliğinin bozulması

   - Toprak reaksiyonunun bozulması

   - Toprakta mevcut element dengesinin bozulması

   - Katkı maddelerinde ağır metaller gibi kirlilik unsurları taşıyan gübrelerin sürekli kullanımı sonucu topraktan yıkanması zor olan zehir yüklerinin birikmesi